Nieuwsoverzicht

Al meer dan 10 jaar alert op gezondheidsincidenten met designer drugs

Nieuwe psychoactieve stoffen (NPS) vormen een toenemende uitdaging voor de Nederlandse gezondheidszorg. Dat blijkt uit gegevens van het Nationaal Vergiftigingen Informatie Centrum (NVIC), dat al meer dan tien jaar gezondheidsincidenten met NPS monitort. Door meldingen over NPS vergiftigingen nauwlettend te volgen, kan het NVIC potentiële gezondheidsrisico’s van (nieuwe) NPS signaleren, evenals veranderingen in de aard en frequentie van gebruik. Dergelijke gegevens dragen bij aan de publieke gezondheid, omdat zij aangrijpingspunten bieden voor preventie en beleidsmakers informeren over de risico’s van deze stoffen. Uit deze monitoring blijkt dat in de afgelopen 14 jaar zowel het aantal als het aandeel van NPS vergiftigingen is toegenomen. Tussen 2012 en 2025 werden in totaal 4.289 NPS vergiftigingen bij het NVIC gemeld. Deze meldingen zijn nader onderzocht; de resultaten worden beschreven in een artikel dat recentelijk is gepubliceerd in het wetenschappelijke tijdschrift Addiction.

Ook zorgwekkende stijging vergiftigingen andere online aangeschafte middelen Het aantal meldingen van vergiftigingen door injecteerbare afslankmiddelen is in 2025 verdubbeld ten opzichte van 2024. Dat blijkt uit het jaaroverzicht van het Nationaal Vergiftigingen Informatie Centrum (NVIC), onderdeel van het UMC Utrecht. In 2025 kreeg het NVIC bovendien ook de eerste meldingen van afslankmedicatie die nog niet officieel is geregistreerd én van andere (ongeregistreerde) peptiden. Een gevaarlijke trend, waarschuwt intensivist-toxicoloog en hoofd van het NVIC Dylan de Lange. “Steeds meer mensen gebruiken soms dagelijks allerlei vage producten, met alle risico’s van dien. De invloed van social media is behoorlijk groot. In veel gevallen weten mensen zelf niet eens wat ze inspuiten.”

Braakt het wel of braakt het niet?

De zin en onzin van het opwekken van braken bij een (potentiële) vergiftiging. Bij een vergiftiging wordt vaak gedacht dat laten braken altijd een zinvolle eerste hulpmaatregel is: ‘Dan is het tenminste uit het lichaam!’. Het tegendeel is echter waar. In sommige gevallen kan het opwekken van braken het klinisch beeld juist verergeren. Het Nationaal Vergiftigingen Informatie Centrum (NVIC) ontvangt regelmatig meldingen waarbij braken is opgewekt bij of door een patiënt na inname van een mogelijk giftige stof. Maar bij welke stoffen wil je dit zo veel mogelijk voorkomen?

Pas op met ‘dennennaaldenthee’

Vergissing met taxus kan gevaarlijk zijn Op social media worden door influencers regelmatig gezondheidsadviezen gegeven met mogelijke gezondheidsrisico’s. Zo prijzen ze dennennaalden aan als ingrediënt voor zelfgemaakte thee. Daarbij wordt het drinken van dennennaaldenthee gepresenteerd als een natuurlijke en gezonde gewoonte. Het risico van dit advies is dat niet iedereen de juiste boomsoorten herkent.

Beantwoording van veterinaire vragen door vergiftigingencentra staat onder druk. 1 op de 5 vragen aan de NVIC-telefoon gaat over een huisdier.

Er komt een vergiftigde hond bij de dokter. Wie ondersteunt de dierenarts met betrouwbare veterinaire toxicologische informatie? In Nederland neemt de dierenarts jaarlijks ruim 9.000 keer telefonisch contact op met het Nationaal Vergiftigingen informatie Centrum (NVIC). Het NVIC helpt dierenartsen door informatie te geven over symptomen en behandeling bij acute vergiftigingen. Het NVIC vroeg zich af  hoe andere humane vergiftigingencentra in Europa omgaan met vragen over vergiftigde dieren  en startte een onderzoek. (Dijkman et al. 2025)

Op internet staan volop recepten voor pesto met daslook (Allium ursinum). In het voorjaar trekken daarom veel mensen de natuur in om deze plant zelf te plukken. Maar daarbij schuilt een belangrijk risico: daslook wordt regelmatig verward met giftige planten, vooral met lelietje-van-dalen (Convallaria majalis, meiklokje) en herfsttijloos (Colchicum autumnale). Het Nationaal Vergiftigingen Informatie Centrum (NVIC) ontvangt hierover ieder jaar enkele meldingen.

- Verbod op lachgas: Impact zichtbaar, maar de cijfers stijgen weer - Per 1 januari 2023 geldt er een landelijk verbod op recreatief gebruik van lachgas. Het Nationaal Vergiftigingen Informatie Centrum (NVIC) heeft deelgenomen aan een onderzoek naar de gevolgen van dit verbod, waarbij twee belangrijke bronnen zijn gecombineerd: meldingen van lachgasvergiftigingen aan het NVIC en politie-registraties van lachgas-gerelateerde incidenten.

Voraxaze is vanaf nu verkrijgbaar via de groothandel Pluripharm.

Het aantal vragen over vergiftigingen met nieuwe psychoactieve stoffen (NPS) is ook in 2025 toegenomen. Dat is het 15e jaar op rij, met inmiddels een verviervoudiging ten opzichte van 2020. In 2025 werden er 829 gevallen gemeld. 3-MMC kwam het meeste voor, met 212 meldingen.

Het is hartje winter, de ramen zijn dicht en de kachels aan: de ideale omstandigheden voor een koolmonoxidevergiftiging.