Inname van te veel Vitamine D3: meestal onschuldig

Geen reden tot paniek bij een incidenteel te hoge dosering.

Vitamine D3 (cholecalciferol) is een vetoplosbare vitamine die onder invloed van zonlicht (UV-B) wordt aangemaakt door de huid en belangrijk is bij de opname van calcium in het lichaam. In Nederland adviseert de Gezondheidsraad specifieke risicogroepen, zoals kinderen t/m 3 jaar om dagelijks een vitamine D3-supplement te slikken. Vitamine D3 wordt dan ook veelal door kleine kinderen en volwassenen gebruikt als voedingssupplement, bijvoorbeeld in de vorm van tabletten, capsules of druppels. Soms kan er per ongeluk te veel vitamine D3 ingenomen worden, als medicatiefout, of doordat kleine kinderen uit het zicht tabletjes of druppels nemen. Een éénmalige overdosering van vitamine D3 leidt vrijwel nooit tot een vergiftiging, vooral niet met vitamine supplementen bedoeld voor kinderen.

Wat kunnen mensen zelf doen na inname van te veel vitamine D3?
Heeft iemand te veel vitamine D3 ingenomen? Bij een eenmalige overdosering (inname van een tiental extra tabletjes of druppels) met laag gedoseerde tabletjes (5-20  microgram/tabletje) of druppels (1-7,5 microgram/druppel) voor kinderen is over het algemeen geen behandeling nodig en is contact met de huisarts onnodig. Wek geen braken op en neem geen extra vitamine D3 die dag.

Wanneer is een vergiftiging met vitamine D3 wel mogelijk?

• Inname van een grote dosis vitamine D3 (vanaf 500 tabletjes van 10 microgram/tablet bij 10kg lichaamsgewicht); denk hierbij ook aan sterk geconcentreerde vitamine D3-preparaten, zoals week- of maandpreparaten voor volwassenen die door kinderen worden ingenomen.
• Er gedurende meerdere dagen of weken regelmatig te veel vitamine D3 is ingenomen;
• Inname van rodenticiden met hoog geconcentreerd vitamine D3; deze producten zijn sinds 2020 op de Nederlandse markt toegelaten, maar alleen voor professioneel gebruik. Vooral inname door kleine kinderen zou tot vergiftigingsverschijnselen kunnen leiden.

De symptomen van een vitamine D-intoxicatie worden voornamelijk veroorzaakt door hypercalciëmie en kunnen 2–8 dagen na ingestie optreden, met onder meer vermoeidheid, spierzwakte, maag-darmklachten en veel plassen. In bovenstaande gevallen, zeker bij aanwezigheid van symptomen, dient contact te worden gezocht met een arts.

Bij hoeveel tabletjes vitamine D3 kan een vergiftiging bij kinderen optreden?

In onderstaande figuur, speciaal gemaakt voor de inname van tabletten voor kinderen, is aangegeven bij welke hoeveelheid ingenomen tabletjes kinderen door een arts gezien moeten worden (bij een matige/ernstige intoxicatie). Bij de inschatting van een lichte intoxicatie kan thuis worden afgewacht en tijdelijk worden gestopt met het geven van vitamine D3. Bij het ontstaan van klachten (bijvoorbeeld vermoeidheid, misselijkheid, diarree) kan contact met een arts worden gezocht.

Ter voorbeeld: een kind van 10 kg die 300 tabletjes van 5 microgram/tablet heeft opgegeten, hoeft niet te worden beoordeeld of behandeld; een vergiftiging wordt niet verwacht.

Figuur 1. Inschatting vitamine D3 toxiciteit afhankelijk van het aantal ingenomen vitamine D3 tabletjes en het lichaamsgewicht van het kind, voor drie verschillende tabletsterktes. Bij de  Op de x-as staat het lichaamsgewicht van een kind, op de y-as het aantal ingenomen tabletjes (linker grafiek: 5 microgram/tablet, midden grafiek: 10 microgram/tablet, rechter grafiek: 20 microgram/tablet). De oranje lijn geeft het aantal tabletten aan bij een bepaald lichaamsgewicht waarboven een lichte intoxicatie kan optreden. De rode lijn geeft het aantal tabletten aan bij een bepaald lichaamsgewicht waarboven een matige/ernstige intoxicatie kan optreden.

Preventie
Bewaar, net zoals andere geneesmiddelen, schoonmaakmiddelen en supplementen, vitamine D3 buiten het bereik van kinderen. Gebruik vitamine D3 volgens het voorschrift van de arts of volgens de aanbevolen dosering op de verpakking. Let hierbij goed op de dosiseenheid: sommige preparaten zijn bedoeld voor dagelijks gebruik, andere zijn bedoeld voor wekelijks of maandelijks gebruik.

Kortom: een eenmalige overdosering van een normaal vitamine D3 preparaat is meestal onschuldig en heeft doorgaans geen behandeling nodig. Bij een grote overdosering en herhaalde of langdurige overdosering is het risico op gezondheidsproblemen wel groter. In dat geval is medische beoordeling belangrijk.

Medische professionals kunnen voor advies over de risicobeoordeling en behandeling 24/7 contact opnemen met het NVIC via 088 755 8000 of www.vergiftigingen.info.